Friday, 20/11/2026 • Giới thiệu Liên hệ
Tri thức dành cho người làm chủ
Kinh doanh · Quản trị · Đầu tư · Công nghệ
Doanh nghiệp

Xây dựng văn hóa doanh nghiệp: Bài học từ Unilever và Viettel

Xây dựng văn hóa doanh nghiệp kiểu mẫu: bài học từ cách Unilever và Viettel quản trị, phát triển nhân tài, kèm khung áp dụng cho doanh nghiệp Việt.

Xây dựng văn hóa doanh nghiệp kiểu mẫu: Học gì từ chiến lược quản trị và phát triển nhân tài của Unilever, Viettel?

Khi nói về văn hóa doanh nghiệp tại Việt Nam, hai cái tên thường được nhắc đến là Unilever, đại diện cho các tập đoàn đa quốc gia, và Viettel, đại diện cho các tập đoàn công nghệ trong nước. Hai tổ chức có xuất phát điểm rất khác nhau nhưng cùng chung một điểm: họ không coi văn hóa là khẩu hiệu treo tường mà là cách vận hành hằng ngày, từ tuyển người, đào tạo, luân chuyển đến đánh giá và đãi ngộ.

Bài viết này phân tích những gì công khai về cách hai tổ chức xây dựng văn hóa và phát triển nhân tài, rút ra điểm chung, chỉ ra những khác biệt không nên sao chép máy móc, rồi đề xuất một khung bốn bước để doanh nghiệp Việt vận dụng. Cần nói trước rằng nội dung dựa trên thông tin công khai như truyền thông doanh nghiệp, báo chí và các bài phân tích. Thực tế bên trong từng tổ chức có thể khác, và một số nguồn là truyền thông do chính doanh nghiệp cung cấp. Các kiến thức quản trị khác có thể xem thêm tại Doanh nhân.

Vì sao xây dựng văn hóa doanh nghiệp là nền tảng của quản trị và phát triển nhân tài

Trước khi đi vào từng trường hợp, cần làm rõ vì sao văn hóa và nhân tài luôn đi cùng nhau. Phần này đặt khung nhìn để so sánh Unilever và Viettel một cách có ý nghĩa.

Văn hóa là hệ thống hành vi nhất quán chứ không phải bộ khẩu hiệu

Nhiều doanh nghiệp có bản tuyên bố giá trị cốt lõi rất đẹp nhưng nhân viên không nhớ và quản lý không dùng khi ra quyết định. Văn hóa thực sự nằm ở những điều được khen thưởng, những điều bị bỏ qua và những quyết định lãnh đạo đưa ra khi gặp áp lực.

Vì vậy, xây dựng văn hóa không bắt đầu bằng việc viết giá trị mà bắt đầu bằng việc xác định hành vi mong muốn và hệ thống nào củng cố hành vi đó. Giá trị chỉ có sức nặng khi gắn với quy trình tuyển dụng, đánh giá và thăng tiến.

Đây cũng là tiêu chí để đọc các câu chuyện thành công: đừng chỉ nhìn tuyên bố, hãy nhìn cơ chế vận hành đằng sau.

Văn hóa quyết định bạn thu hút ai? Giữ ai và phát triển ai?

Một văn hóa rõ ràng giúp doanh nghiệp tự sàng lọc: người phù hợp bị thu hút, người không phù hợp tự rời đi. Ngược lại, văn hóa mơ hồ khiến tuyển dụng dựa vào cảm tính và nhân tài giỏi nhưng lệch giá trị khó gắn bó.

Phát triển nhân tài cũng phụ thuộc vào văn hóa. Một tổ chức chấp nhận sai sót có học hỏi sẽ tạo điều kiện cho người trẻ thử thách. Một tổ chức trừng phạt mọi thất bại sẽ khiến người giỏi chọn những việc an toàn.

Vì thế quản trị nhân tài và xây dựng văn hóa là hai mặt của một bài toán, không nên giao cho hai nhóm làm độc lập.

Unilever và Viettel là hai mô hình khác nhau nên cho hai góc nhìn bổ sung

Unilever là tập đoàn hàng tiêu dùng đa quốc gia, có mặt tại Việt Nam khoảng ba mươi năm, với hệ thống quản trị và chương trình lãnh đạo mang tính toàn cầu. Viettel là tập đoàn công nghiệp, công nghệ do nhà nước sở hữu, thuộc Bộ Quốc phòng, với bản sắc gắn với truyền thống người lính.

Sự khác biệt về sở hữu, ngành nghề và bối cảnh khiến hai mô hình không thể sao chép trực tiếp cho nhau, càng không thể sao chép nguyên cho một doanh nghiệp tư nhân vừa và nhỏ. Nhưng chính sự khác biệt đó giúp ta nhìn ra nguyên tắc chung nằm dưới những hình thức khác nhau.

Cần lưu ý thêm là cả hai đều là tổ chức lớn có nguồn lực mà nhiều doanh nghiệp không có. Mục tiêu của việc học là hiểu nguyên tắc, không phải bắt chước quy mô.

Unilever: Văn hóa dẫn dắt bởi mục đích và việc phát triển lãnh đạo từ rất sớm

xây dựng văn hóa doanh nghiệp
Văn hóa doanh nghiệp tại Unilever

Unilever nổi tiếng với việc coi nhân sự là nguồn cung lãnh đạo tương lai của chính mình. Những điều dưới đây dựa trên thông tin công khai của Unilever và các bài báo về chương trình tuyển dụng, đào tạo của họ.

Chương trình Nhà lãnh đạo tương lai đưa người trẻ vào vai trò lãnh đạo trong ba năm

Unilever Future Leaders Programme, thường gọi là UFLP, được Unilever mô tả là chương trình thực tập sinh quản lý kéo dài ba năm, giúp người trẻ tốt nghiệp được đào tạo nhanh để sẵn sàng cho vai trò lãnh đạo. Chương trình có ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, và đã công bố đợt tuyển năm 2026 tại thành phố Hồ Chí Minh.

Điểm đáng chú ý không phải tên chương trình mà là cách thiết kế: giao dự án thật, có mục đích rõ ràng, luân chuyển qua nhiều vị trí và gắn với cơ hội quốc tế. Người trẻ được trao trách nhiệm sớm thay vì chờ nhiều năm mới được tham gia quyết định.

Với doanh nghiệp vừa và nhỏ, bài học là chọn một nhóm nhỏ nhân sự tiềm năng và thiết kế hành trình thử thách có cấu trúc, thay vì để họ tự lớn lên trong công việc hằng ngày.

Triết lý lãnh đạo nuôi dưỡng lãnh đạo biến việc đào tạo thành trách nhiệm của quản lý

Theo bài viết truyền thông của Unilever Việt Nam, doanh nghiệp theo đuổi triết lý các nhà lãnh đạo nuôi dưỡng nhà lãnh đạo, và nhân viên được khuyến khích liên tục học các kỹ năng sẵn sàng cho tương lai. Một số lãnh đạo hiện tại được giới thiệu là người trưởng thành từ chính chương trình UFLP.

Nếu cơ chế này vận hành thật, nó tạo ra vòng tuần hoàn: người từng được dẫn dắt trở thành người dẫn dắt tiếp theo. Việc phát triển nhân tài không còn là việc của phòng nhân sự mà trở thành một phần của vai trò quản lý.

Đây là điểm doanh nghiệp nào cũng có thể áp dụng: đưa việc đào tạo người kế nhiệm vào mục tiêu đánh giá của từng quản lý, thay vì chỉ giao cho bộ phận đào tạo.

Mô hình nhân lực linh hoạt cho phép người giỏi chuyển đổi dự án thay vì chỉ thăng chức theo chiều dọc

Một số bài viết về Unilever nhắc đến mô hình nguồn nhân lực linh hoạt, trong đó nhân viên có thể tham gia các dự án liên phòng ban, liên quốc gia theo năng lực thay vì chỉ làm trong chức danh cố định. Cách làm này giúp phát triển kỹ năng mới mà không cần chờ một vị trí cao hơn xuất hiện.

Với tổ chức vừa và nhỏ, ý tưởng này có thể áp dụng ở quy mô nhỏ hơn: cho phép nhân sự dành một phần thời gian cho dự án ngoài chuyên môn chính, hoặc luân phiên giữa các nhóm trong vài tháng.

Lợi ích kép là người giỏi có thêm trải nghiệm và doanh nghiệp tận dụng tốt hơn năng lực hiện có, đồng thời giảm áp lực phải thăng chức để giữ chân người tài.

Gắn mục đích và phát triển bền vững với công việc hằng ngày để tạo ý nghĩa

Unilever công khai gắn hoạt động kinh doanh với mục đích làm cho cuộc sống hằng ngày tươi sáng hơn và với các chương trình phát triển bền vững, từ vệ sinh cộng đồng đến tái chế. Năm 2026, doanh nghiệp này được báo chí đưa tin về một số giải thưởng phát triển bền vững tại Việt Nam.

Với nhân viên trẻ, mục đích rõ ràng là một lý do để ở lại ngoài lương và thăng tiến. Nhưng mục đích chỉ có giá trị khi người lao động thấy nó thể hiện trong sản phẩm, quyết định và cách công ty đối xử với họ.

Doanh nghiệp nhỏ không cần chương trình lớn. Chỉ cần trả lời thành thật công việc của chúng ta giúp được ai, và kể câu chuyện đó thường xuyên với đội ngũ.

Viettel: Văn hóa bám vào giá trị cốt lõi và thực tiễn làm thước đo

Văn hóa doanh nghiệp tại Viettel

Viettel đi theo một lối khác: văn hóa gắn chặt với bản sắc người lính, với những giá trị cốt lõi rõ ràng và với việc thử thách người tài bằng bài toán thực.

Tám giá trị cốt lõi cụ thể đến mức có thể dùng để ra quyết định

Theo các bài phân tích công khai, văn hóa Viettel được tóm lược trong tám giá trị: thực tiễn là tiêu chuẩn kiểm nghiệm chân lý, trưởng thành qua những thách thức và thất bại, sáng tạo là sức sống, thích ứng nhanh là sức mạnh cạnh tranh, tư duy hệ thống, kết hợp Đông Tây, truyền thống và cách làm của người lính, và ngôi nhà chung mang tên Viettel.

Điểm đáng học là các giá trị này mang tính hành vi, không chung chung. Một câu như thực tiễn là tiêu chuẩn kiểm nghiệm chân lý có thể dùng để đánh giá một đề xuất: nó đã được thử ngoài thực tế chưa, kết quả ra sao.

Khi giá trị đủ cụ thể, nhân viên có thể dùng nó để tranh luận và quyết định mà không cần chờ chỉ đạo. Đó là dấu hiệu của văn hóa sống chứ không chỉ viết trên giấy.

Chấp nhận thử thách và thất bại như một phần của quá trình trưởng thành

Một giá trị đáng chú ý khác là trưởng thành qua thử thách và thất bại. Các bài phân tích mô tả triết lý coi nghịch cảnh là môi trường để con người bộc lộ tiềm năng, cùng với lối phê bình thẳng thắn và cầu thị trong nội bộ.

Điều này có hai mặt. Mặt tích cực là người trẻ có cơ hội nhận những nhiệm vụ lớn sớm và học từ sai lầm. Mặt cần cân nhắc là cách tiếp cận này đòi hỏi sự hỗ trợ đủ tốt để thử thách không biến thành áp lực quá mức.

Doanh nghiệp áp dụng nên phân biệt rõ thất bại có học hỏi, khi dự án được thiết kế hợp lý và rủi ro được kiểm soát, với thất bại do thiếu chuẩn bị mà không ai chịu trách nhiệm.

Tuyển chọn theo mức độ phù hợp giá trị, đào tạo người kế cận và luân chuyển cán bộ

Các bài phân tích về chiến lược nhân sự của Viettel nhấn mạnh việc tuyển chọn ứng viên phù hợp với giá trị của doanh nghiệp, bên cạnh năng lực chuyên môn. Nhà quản lý được mô tả là dành nhiều thời gian đào tạo thế hệ kế cận để họ thấm nhuần giá trị chung.

Việc luân chuyển cán bộ cũng được nhắc đến như cách mở rộng quan hệ giữa các phòng ban, giúp lãnh đạo hiểu nhiều mảng của tổ chức. Đây là cách hiệu quả để đào tạo người quản lý có tư duy hệ thống.

Với doanh nghiệp khác, bài học là đưa tiêu chí về giá trị vào phỏng vấn bằng câu hỏi hành vi cụ thể, và xem luân chuyển như một công cụ phát triển có kế hoạch chứ không chỉ để lấp chỗ trống.

Chương trình tìm kiếm nhân tài trẻ gắn với bài toán công nghệ thực tế

Tháng 2/2026, báo chí đưa tin Viettel khởi động loạt chương trình tìm kiếm nhân sự trẻ tài năng, trong đó có Viettel Talent, hướng tới phát triển công nghệ lõi. Theo thông tin đăng tải, nhiều hồ sơ ứng viên có nền tảng học thuật mạnh, giải thưởng hoặc bài báo quốc tế, và chương trình cho phép học viên tham gia các bài toán lớn về công nghệ và quản trị trong môi trường doanh nghiệp.

Điểm đáng học là mô hình kết nối nhà trường với doanh nghiệp: người trẻ được tiếp cận bài toán thật từ sớm, còn doanh nghiệp sớm nhận diện và đào tạo người phù hợp.

Doanh nghiệp nhỏ có thể làm quy mô nhỏ hơn bằng cách hợp tác với một trường hoặc một nhóm sinh viên, giao một dự án thực tế có người hướng dẫn rõ ràng.

Điểm chung, điểm khác và những điều không nên sao chép từ hai mô hình

Đặt hai mô hình cạnh nhau cho thấy một số nguyên tắc lặp lại, cũng như những chi tiết gắn chặt với hoàn cảnh riêng. Phân biệt hai nhóm này giúp tránh sai lầm bắt chước hình thức.

Điểm chung và khác biệt khi xây dựng văn hóa doanh nghiệp theo Unilever, Viettel

Cả hai đều coi lãnh đạo là người dạy và coi phát triển nhân tài là trách nhiệm của quản lý

Dù khác nhau về hình thức, cả hai tổ chức đều đặt trọng tâm vào việc người quản lý đào tạo người kế cận. Ở Unilever là triết lý lãnh đạo nuôi dưỡng lãnh đạo, ở Viettel là việc dành thời gian đào tạo thế hệ sau thấm nhuần giá trị.

Điểm chung này cho thấy văn hóa không thể được truyền bằng tài liệu hay khóa học đơn thuần. Nó được truyền qua hành vi hằng ngày của những người đang giữ vị trí dẫn dắt.

Vì vậy, bước đầu tiên của một doanh nghiệp muốn xây dựng văn hóa là xem lại hành vi của chính lãnh đạo cấp cao, rồi mới đến chương trình cho nhân viên.

Cả hai đều gắn nhân tài với trách nhiệm và bài toán thực thay vì chỉ đào tạo lý thuyết

UFLP của Unilever dùng dự án có mục đích và luân chuyển. Viettel dùng thực tiễn như tiêu chuẩn và các chương trình nhân tài gắn với bài toán công nghệ thật. Cả hai đều tin rằng năng lực lớn lên qua việc làm, không chỉ qua học.

Điều này phù hợp với nhiều nghiên cứu về học tập của người trưởng thành: kỹ năng bền vững thường hình thành khi người học đối mặt với vấn đề thực, có phản hồi và có người hướng dẫn.

Doanh nghiệp nên đo chương trình phát triển nhân tài bằng khả năng người học đảm nhận trách nhiệm lớn hơn sau chương trình, không chỉ bằng số giờ đào tạo.

Những điều gắn với hoàn cảnh riêng nên được điều chỉnh thay vì sao chép nguyên

Văn hóa người lính của Viettel gắn với lịch sử và cấu trúc của một tập đoàn thuộc Quân đội. Mô hình chương trình lãnh đạo toàn cầu của Unilever gắn với quy mô, hệ thống và nguồn lực của một tập đoàn đa quốc gia. Những yếu tố này khó sao chép nguyên cho tổ chức khác.

Một doanh nghiệp gia đình hay công ty khởi nghiệp nên tự xác định giá trị xuất phát từ câu chuyện và khách hàng của mình. Sao chép giá trị của tổ chức khác thường tạo ra khẩu hiệu thiếu sức sống vì không gắn với trải nghiệm thực.

Cũng cần thận trọng với hình ảnh được truyền thông trình bày. Các bài viết của chính doanh nghiệp hoặc bài tài trợ thường nhấn mạnh mặt tích cực, nên cần đối chiếu với nhiều nguồn và với phản hồi của nhân viên khi có thể.

Rà soát định kỳ mỗi sáu đến mười hai tháng và sẵn sàng điều chỉnh. Văn hóa là thứ sống và thay đổi cùng tổ chức, như Viettel từng điều chỉnh giá trị để thích ứng với thời đại số. Bạn có thể xem thêm bài viết về quản trị nhân sự tại Doanh nhân và Forbes. Trước khi áp dụng, hãy đối chiếu với điều kiện và văn hóa thực tế của chính doanh nghiệp mình.

Author

Tác giả