Chuyển giao quyền lực tại các tập đoàn gia đình Việt: thách thức, cơ hội của thế hệ F2 và lộ trình 4 bước qua các trường hợp VinFast, Novaland, REE.
Chuyển giao quyền lực tại các tập đoàn gia đình Việt: Thách thức và cơ hội cho thế hệ F2
[Ảnh 1 – Ảnh đại diện] Gợi ý: Hình ảnh trừu tượng hai thế hệ cùng đứng trước tòa nhà văn phòng hoặc bàn họp (cha mẹ và con), tông xanh navy – vàng (dùng ảnh có bản quyền, tránh dùng ảnh chân dung người thật khi chưa có phép) Alt text: “chuyển giao quyền lực tại tập đoàn gia đình Việt cho thế hệ F2”
Chuyển giao quyền lực đang trở thành chủ đề nóng nhất của giới doanh nghiệp gia đình Việt Nam năm 2026. Sau hơn ba thập kỷ phát triển của khu vực kinh tế tư nhân, nhiều nhà sáng lập bắt đầu trao lại vị trí điều hành cho thế hệ kế cận, thường được gọi là thế hệ F2.
Chỉ trong vài tháng gần đây, các thay đổi nhân sự cấp cao tại VinFast, GSM, Novaland, REE hay AgriS đã thu hút sự chú ý của thị trường. Điểm chung là người kế nhiệm không chỉ nhận một chiếc ghế, mà phải gánh kỳ vọng của gia đình, của cổ đông và của hàng nghìn nhân viên.
Bài viết này tổng hợp bức tranh chuyển giao quyền lực hiện nay, phân tích những thách thức và cơ hội của thế hệ F2, các mô hình và khuôn khổ pháp lý cần lưu ý, cùng lộ trình 4 bước để quá trình chuyển giao diễn ra thuận lợi. Lưu ý trong các nguồn báo chí, cách gọi F1, F2 có thể khác nhau tùy bài. Ở đây, F2 được hiểu là thế hệ con kế nghiệp người sáng lập.
Làn sóng chuyển giao quyền lực tại các tập đoàn gia đình Việt năm 2026
Chuyển giao quyền lực tại VinFast và GSM đánh dấu bước ngoặt của hệ sinh thái Vingroup
Ngày 12/9/2026, VinFast và GSM công bố thay đổi nhân sự lãnh đạo cấp cao toàn cầu. Theo Dân trí, ông Phạm Nhật Quân Anh, Chủ tịch VinFast toàn cầu từ tháng 5/2026, kiêm nhiệm Tổng giám đốc VinFast toàn cầu thay ông Phạm Nhật Vượng, đồng thời giữ chức Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc VinFast Việt Nam.
Tại GSM, ông Phạm Nhật Minh Hoàng, sinh năm 2000, trở thành Tổng giám đốc GSM toàn cầu kiêm Tổng giám đốc GSM Việt Nam. Ông Nguyễn Quốc Tuấn được bổ nhiệm làm Chủ tịch GSM toàn cầu thay bà Phạm Thu Hương.
Điểm đáng chú ý là hai nhân sự này đều đã trải qua nhiều vị trí lãnh đạo tại hệ sinh thái trước khi nhận vai trò mới. Quá trình chuyển giao quyền lực diễn ra theo từng bước, không phải một quyết định đột ngột.
Novaland, REE, AgriS và Hòa Bình cho thấy nhiều mô hình chuyển giao quyền lực khác nhau
Tháng 4/2026, tại Novaland, ông Bùi Thành Nhơn rời ghế Chủ tịch HĐQT để ông Bùi Cao Nhật Quân được bầu làm Chủ tịch nhiệm kỳ 2026–2031. Ông Nhơn hiện giữ vị trí Chủ tịch Nova Holding, công ty mẹ nắm cổ phần chi phối NovaGroup. Đây là mô hình quen thuộc: trao quyền điều hành, người sáng lập giữ vai trò định hướng.
Tại REE, theo Dân trí, bà Nguyễn Thị Mai Thanh từ nhiệm Chủ tịch HĐQT từ 10/7, còn con trai là ông Nguyễn Ngọc Thái Bình, người có 18 năm làm việc tại công ty, giữ chức Tổng giám đốc từ tháng 7/2026. Bà Mai Thanh tiếp tục tham gia định hướng chiến lược với vai trò Chủ tịch Ủy ban Chiến lược.
Ở AgriS (Hệ sinh thái Thành Thành Công), bà Đặng Huỳnh Ức My làm Chủ tịch HĐQT từ năm 2024, thay mẹ là bà Huỳnh Bích Ngọc sau khi kết thúc nhiệm kỳ. Trong khi đó, tại Xây dựng Hòa Bình, ông Lê Viết Hiếu được giao phụ trách điều hành từ 31/10/2025, sau một chặng đường nhiều thăng trầm: từng làm Tổng giám đốc từ 7/2020, bị miễn nhiệm vào 7/2022, rồi được bầu làm Phó chủ tịch HĐQT cùng năm.
Chuyển giao quyền lực qua sở hữu: nhiều F2 tăng cổ phần trước khi nhận ghế điều hành
Theo Người Đưa Tin, nhiều doanh nghiệp bắt đầu kế nhiệm từ quyền sở hữu tài chính trước khi chuyển sang vai trò điều hành. Tại Nam Long, hai con trai Chủ tịch Nguyễn Xuân Quang mỗi người mua vào 1 triệu cổ phiếu NLG trong tháng 3/2026.
Tại Hòa Phát, ông Trần Vũ Minh, con trai Chủ tịch Trần Đình Long, được báo chí ghi nhận mua hơn 33 triệu cổ phiếu HPG từ giữa tháng 3 đến đầu tháng 4/2026, sau khi đăng ký mua thêm 50 triệu cổ phiếu. Thế hệ kế cận tại đây chưa tham gia điều hành nhưng đã xuất hiện rõ hơn trong cấu trúc sở hữu.
Một số tập đoàn lại chọn cách khác. Theo Nhà đầu tư, tại IPPG, thay vì đưa thế hệ kế cận vào HĐQT, doanh nghiệp đặt họ vào môi trường vận hành thực tế để tích lũy kinh nghiệm.
Chuyển giao quyền lực không đồng nghĩa với thừa kế tài sản
Theo Báo Văn hóa, cần phân biệt rõ ba khái niệm: chuyển giao quyền điều hành, chuyển giao quyền sở hữu và thừa kế tài sản. Chức danh quản lý chỉ là một phần của quyền lực trong doanh nghiệp gia đình, bởi cơ cấu cổ đông, HĐQT và quy định quản trị vẫn quyết định phạm vi quyền hạn.
Nói cách khác, một người có thể nắm cổ phần lớn nhưng không điều hành, hoặc điều hành nhưng không sở hữu nhiều. Nhận diện đúng từng lớp quyền giúp gia đình xây dựng kế hoạch chuyển giao quyền lực phù hợp thay vì gộp tất cả vào một quyết định duy nhất.
Theo Dân trí, nhìn chung phần lớn các cuộc chuyển giao không diễn ra trong giai đoạn thuận buồm xuôi gió mà thường gắn với áp lực tái cấu trúc hoặc bài toán tăng trưởng.
Thách thức khi chuyển giao quyền lực cho thế hệ F2

Chuyển giao quyền lực thiếu kế hoạch bài bản là điểm yếu phổ biến
Các khảo sát của PwC cho thấy việc chuẩn bị kế thừa còn nhiều khoảng trống. Khảo sát doanh nghiệp gia đình 2021, góc nhìn Việt Nam, với sự tham gia của 33 lãnh đạo, ghi nhận 52% doanh nghiệp dự kiến thế hệ kế nghiệp sẽ trở thành cổ đông chính trong 5 năm tới, nhưng chỉ 36% đã định sẵn kế hoạch kế thừa chính thức và minh bạch.
Trong một bài của Saigon Times, ông David Tay của PwC cho biết ở khảo sát gần 3.000 người năm 2018, chỉ khoảng 15% doanh nghiệp gia đình có kế hoạch chuyển giao rõ ràng, và chỉ 30% được chuyển giao thành công sang thế hệ thứ hai, 12% sang thế hệ thứ ba, 3% sang thế hệ thứ tư.
Cần lưu ý các khảo sát có quy mô mẫu, năm thực hiện và phạm vi khác nhau, nên không thể xem là bức tranh thống nhất. Tuy vậy, xu hướng chung khá rõ: nhiều doanh nghiệp muốn chuyển giao quyền lực nhưng chưa có lộ trình cụ thể.
Chuyển giao quyền lực đặt F2 dưới cái bóng người sáng lập và áp lực chứng minh năng lực
TS Huỳnh Phước Nghĩa (UEH) cho rằng thách thức lớn nhất của thế hệ sau là cái bóng quá lớn của người sáng lập. Theo chuyên gia Trần Anh Tùng, áp lực của F2 thậm chí lớn hơn một tổng giám đốc thuê ngoài, vì phải chứng minh năng lực với gia đình, với đội ngũ quản lý và với thị trường cùng lúc.
Một tổng giám đốc chuyên nghiệp chỉ cần chứng minh bằng kết quả kinh doanh. Trong khi đó, người kế nhiệm còn phải vượt qua định kiến rằng vị trí của mình có được nhờ huyết thống.
Ông Lê Viết Hiếu, theo chia sẻ trước đó với Người Đưa Tin, cũng nhìn nhận áp lực không chỉ đến từ thị trường mà còn từ trách nhiệm tiếp nối thành quả của thế hệ sáng lập đã dựng doanh nghiệp từ gần như con số không.
Khoảng cách lòng tin và nguy cơ “hai trung tâm quyền lực” trong chuyển giao quyền lực
Theo chuyên gia Trần Anh Tùng, thách thức lớn nhất không nằm ở khác biệt tư duy mà ở khoảng cách lòng tin. Không ít người sáng lập trao chức danh nhưng vẫn giữ quyền quyết định thực chất, khiến bộ máy chờ ý kiến “ông chủ” và người kế nhiệm khó xây uy tín riêng.
Khảo sát doanh nghiệp gia đình lần thứ 12 của PwC (1.325 doanh nghiệp tại 62 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có 32 đại diện Việt Nam) cho thấy 38% doanh nghiệp Việt coi bất đồng ưu tiên giữa các thế hệ là rào cản lớn nhất đối với thay đổi, cao hơn gấp đôi mức trung bình toàn cầu 15%.
Một số bài báo khác dẫn kết quả khảo sát sau đó cho rằng khoảng 42% doanh nghiệp thừa nhận mức tin cậy thấp giữa thế hệ kế nghiệp và thế hệ hiện tại. Vì vậy, xử lý bất đồng bằng cơ chế rõ ràng quan trọng hơn việc cố gắng loại bỏ bất đồng.
Chuyển giao quyền lực mang theo nghịch lý bảo toàn tài sản và kỳ vọng tăng trưởng
Theo chuyên gia Trần Anh Tùng, người sáng lập thường chấp nhận rủi ro rất lớn khi khởi nghiệp, nhưng khi tài sản đã lên hàng nghìn hoặc hàng chục nghìn tỷ đồng, thế hệ kế nhiệm lại phải vận hành với tâm thế bảo toàn nhiều hơn.
Đây là nghịch lý: quá thận trọng thì bị xem là thiếu dấu ấn, thay đổi quá nhanh thì có thể phá vỡ mô hình đã tạo ra tài sản. Thêm vào đó, một doanh nghiệp đang tăng trưởng 15–20% mỗi năm thường kỳ vọng người kế nhiệm mở ngành mới, số hóa, quốc tế hóa hoặc tạo nguồn tăng trưởng thứ hai.
Càng lớn, tốc độ tăng trưởng càng khó giữ. Do đó, kỳ vọng cần được thiết lập thực tế ngay từ đầu giữa cổ đông, HĐQT và người kế nhiệm.
Cơ hội của thế hệ F2 trong quá trình chuyển giao quyền lực

Chuyển giao quyền lực mở đường cho đổi mới công nghệ và số hóa
Theo các khảo sát của PwC về thế hệ kế nghiệp được báo chí dẫn lại, thế hệ NextGen Việt Nam đặt nhiều kỳ vọng vào công nghệ. Một khảo sát cho thấy 74% cho rằng đổi mới công nghệ đứng đầu danh sách thúc đẩy thay đổi, và khảo sát năm 2022 ghi nhận 53% chọn tăng trưởng kinh doanh là ưu tiên số một.
Theo Báo Gia Lai, F2 không chỉ tiếp quản vị trí truyền thống mà còn có xu hướng tham gia các lĩnh vực mới, trong đó có tài chính và tài sản số. Nhiều người được đào tạo ở nước ngoài và có trải nghiệm quốc tế, theo Znews.
Khi được trao quyền đúng cách, thế hệ này có thể mang tới góc nhìn mới về dữ liệu, tự động hóa và mô hình kinh doanh, bổ sung cho kinh nghiệm thực chiến của người sáng lập.
Chuyển giao quyền lực giúp chuyên nghiệp hóa quản trị và mở rộng thị trường
Chuyển giao thế hệ là cơ hội để chuyển từ quản trị dựa trên uy tín cá nhân sang quản trị dựa trên quy trình. Theo chuyên gia Trần Anh Tùng, doanh nghiệp chuyển giao thành công khi vẫn vận hành tốt ngay cả lúc người sáng lập không có mặt trong phòng họp.
Ông Tùng cũng gợi ý nguyên tắc 70–20–10 cho người kế nhiệm: khoảng 70% nguồn lực bảo vệ ngành cốt lõi tạo dòng tiền, 20% cho các ngành liền kề tận dụng khách hàng, thương hiệu hoặc chuỗi cung ứng hiện hữu, và 10% cho thử nghiệm dài hạn như AI, fintech, năng lượng mới hay thị trường nước ngoài.
Cách tiếp cận này cho phép F2 tạo lựa chọn tăng trưởng mới mà không đặt toàn bộ tài sản gia đình vào một canh bạc.
Chuyển giao quyền lực là dịp thể chế hóa trực giác của thế hệ sáng lập
Theo chuyên gia Trần Anh Tùng, thế hệ sáng lập xây doanh nghiệp bằng năng lực nắm bắt cơ hội, còn thế hệ kế nhiệm phải đưa doanh nghiệp lên một tầng mới bằng khả năng thể chế hóa những gì từng làm bằng trực giác.
Điều này đòi hỏi xây dựng hệ thống chiến lược, quản trị, dữ liệu và nhân sự vận hành được mà không cần xin ý kiến ông chủ mỗi ngày. Khi đó, chuyển giao quyền lực mới thực sự hoàn tất và doanh nghiệp “trưởng thành” qua một thế hệ.
Với Việt Nam, bối cảnh này rất đáng chú ý. Theo Tiền Phong, nước ta có khoảng 800.000 doanh nghiệp đang hoạt động, 98% là doanh nghiệp tư nhân, và hơn 70% doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp gia đình hoặc có đặc điểm gia đình. Nếu chuyển giao quyền lực thành công, tác động đối với nền kinh tế sẽ rất lớn.
Các mô hình chuyển giao quyền lực và khuôn khổ pháp lý cần lưu ý
Ba kịch bản chuyển giao quyền lực
Theo chuyên gia Trần Anh Tùng, có ba kịch bản dễ thấy khi chuyển giao quyền lực trong doanh nghiệp gia đình Việt. Bảng dưới đây tóm tắt đặc điểm của từng kịch bản.
| Kịch bản | Đặc điểm | Điểm cần lưu ý |
|---|---|---|
| Chuyển giao có chuẩn bị | F2 được giao từng đơn vị kinh doanh trước khi lên vị trí cao nhất | Quyền lực đi cùng trách nhiệm và kết quả đo được |
| Chuyển giao danh nghĩa | F2 mang chức danh lớn nhưng người sáng lập vẫn quyết định đầu tư, nhân sự, dòng tiền | Dễ tạo “hai trung tâm quyền lực”, F2 khó xây uy tín riêng |
| Chuyên nghiệp hóa quản trị | Gia đình giữ sở hữu, tổng giám đốc có thể là người ngoài | Hợp lý khi F2 chưa đủ năng lực hoặc không muốn điều hành |
Không có kịch bản chuyển giao quyền lực nào phù hợp với mọi gia đình. Điều quan trọng là lựa chọn dựa trên năng lực thực tế, nguyện vọng của các bên và quy mô doanh nghiệp, thay vì mặc định con cái phải kế nghiệp.
Quy định công ty đại chúng ảnh hưởng trực tiếp đến cách chuyển giao quyền lực
Trường hợp REE là ví dụ điển hình về ràng buộc pháp lý. Theo Dân trí, bà Mai Thanh từ nhiệm Chủ tịch HĐQT nhằm bảo đảm tuân thủ yêu cầu đối với vị trí Tổng giám đốc theo Điều lệ công ty và pháp luật liên quan.
Cụ thể, đối với công ty đại chúng, Tổng giám đốc không được là người có quan hệ gia đình với Chủ tịch HĐQT. Vì vậy, doanh nghiệp phải thiết kế lại cấu trúc: Chủ tịch HĐQT mới là đại diện của một cổ đông lớn, còn người sáng lập chuyển sang vai trò Chủ tịch Ủy ban Chiến lược.
Doanh nghiệp niêm yết cũng cần lưu ý nghĩa vụ công bố thông tin khi người nhà thành viên HĐQT, ban điều hành giao dịch cổ phiếu. Các thương vụ mua cổ phiếu của thế hệ kế cận được báo chí ghi nhận thường xuất phát từ thông tin đăng ký giao dịch công khai.
Tách ba quyền và xây dựng quy tắc gia đình để chuyển giao quyền lực an toàn
Theo chuyên gia Trần Anh Tùng, trước hết phải tách ba quyền thường bị trộn lẫn: quyền sở hữu, quyền quản trị và quyền điều hành. Người sáng lập có thể giữ quyền sở hữu và vai trò chủ tịch, nhưng khi đã giao tổng giám đốc cho F2, cần xác định rõ quyết định nào thuộc tổng giám đốc và quyết định nào cần HĐQT.
Ví dụ được nêu là F2 có toàn quyền với dự án dưới 200 tỷ đồng, còn trên ngưỡng này phải trình HĐQT. Khi quyền hạn được lượng hóa, xung đột trong chuyển giao quyền lực dễ giải quyết hơn.
Theo TS Huỳnh Phước Nghĩa, nhiều doanh nghiệp gia đình lớn đã xây dựng quy tắc ứng xử quản trị cho các thành viên gia đình có liên quan đến lợi ích công ty, chi phối phân quyền, cơ sở pháp lý về tài sản và cách ứng xử khi doanh nghiệp gặp khó khăn. Với các vấn đề về thừa kế, cổ phần, thuế, gia đình nên tham khảo luật sư và chuyên gia tư vấn có chuyên môn.
Nếu muốn trang bị nền tảng quản trị, lãnh đạo và tài chính doanh nghiệp cho thế hệ kế cận, bạn có thể tham khảo nội dung tại Doanh Nhân, nơi tập trung vào kiến thức thực chiến dành cho doanh nhân.
Tóm lại, chuyển giao quyền lực tại các tập đoàn gia đình Việt đang diễn ra mạnh mẽ nhưng chưa có công thức chung. Mỗi doanh nghiệp chọn con đường khác nhau: trao quyền điều hành nhưng giữ vai trò định hướng, tăng sở hữu trước khi nhận ghế, hoặc đặt thế hệ kế cận vào môi trường vận hành thực tế.
Với thế hệ F2, thách thức nằm ở cái bóng người sáng lập, khoảng cách lòng tin và áp lực tăng trưởng. Cơ hội nằm ở đổi mới công nghệ, chuyên nghiệp hóa quản trị và xây dựng thể chế để doanh nghiệp vận hành bền vững qua nhiều thế hệ. Nội dung bài mang tính tham khảo, tổng hợp từ báo chí và các khảo sát công khai, không phải tư vấn pháp lý hay tài chính. Gia đình nên tham khảo luật sư và chuyên gia khi lập kế hoạch cụ thể.

Nguồn tham khảo về chuyển giao quyền lực
-
- Dân trí – Thế hệ thứ hai lần lượt nắm quyền tại các tập đoàn lớn của Việt Nam
- Báo Văn hóa – Thế hệ F2 vào ghế nóng loạt tập đoàn Việt: Ai đang kế nghiệp những đế chế nghìn tỉ?
- Người Đưa Tin – Thời F2 lên ngôi: Làn sóng chuyển giao tại các tập đoàn tư nhân lớn
- Znews – Sóng chuyển giao quyền lực tại các tập đoàn tư nhân
- Báo Gia Lai – Thế hệ F2 vào cuộc chơi nghìn tỷ: Quyền lực được chuyển giao thế nào?
- Nhà đầu tư – F2 các đại gia Việt: Người điều hành, người nắm hàng trăm triệu cổ phiếu