Vận chuyển các chất trong cây | Doanhnhan.edu.vn

Trong cây có các dòng vận chuyển vật chất sau:

  • Dòng mạch gỗ (dòng đi lên): vận chuyển nước và ion khoáng từ đất vào mạch gỗ của rễ và tiếp tục dâng lên theo mạch gỗ trong thân để lan tỏa đến lá và các phần khác của cây.
  • Dòng mạch rây (dòng đi xuống): vận chuyển các chất hữu cơ được quang hợp từ lá đến nơi cần sử dụng hoặc dự trữ trong rễ, hạt, củ, quả…

Con đường vận chuyển các chất ở cây

1.1. Dòng mạch gỗ

1.1.1. Khái niệm dòng mạch gỗ

  • Khái niệm: Dòng mạch gỗ (còn gọi là Xilem hay dòng đi lên): vận chuyển nước và ion khoáng từ đất vào mạch gỗ của rễ và tiếp tục dâng lên theo mạch gỗ trong thân để lan tỏa đến lá và các phần khác của cây.

  • Đặc điểm: vận chuyển ngược chiều trọng lực và có lực cản thấp

READ:  Tìm hiểu thư điện tử | Doanhnhan.edu.vn

1.1.2. Cấu tạo của mạch gỗ:

Mạch gỗ của thực vật có hoa

1.1.3. Thành phần dịch mạch gỗ

Chủ yếu là nước và ion khoáng. Ngoài ra còn có các chất hữu cơ được tổng hợp từ rễ (axit amin, amit, vitamin, hoocmon…)

1.1.4. Động lực đẩy dòng mạch gỗ

Là sự phối hợp của 3 lực:

  • Lực đẩy (áp suất rễ).

⇒ Áp lực sinh ra do hoạt động trao đổi chất ở rễ đẩy nước lên cao

  • Hiện tượng: ứ giọt ở lá cây, chảy nhựa ở cao su

Ứ giọt ở lá câyỨ mủ cao su

  • Lực hút do thoát hơi nước ở lá.  

⇒ Tế bào khí khổng thoát hơi nước vào không khí dẫn tới các tế bào này bị mất nước do đó nó sẽ hút nước của các tế bào lân cận để bù đắp vào, dần suất hiện lực hút nước từ lá đến tận rễ

  • Lực liên kết giữa các phân tử nước với nhau và với thành mạch gỗ.

Do giữa các phân tử nước tồn lại 1 lực liên kết hidro yếu → tạo thành 1 chuỗi liên tục các phân tử nước kéo theo nhau đi lên

1.2. Dòng mạch rây

1.2.1. Khái niệm dòng mạch rây

  • Dòng mạch rây (còn gọi là Prolem hay dòng đi xuống): vận chuyển các chất hữu cơ và các ion khoáng di động như K+, Mg2+,… từ các tế bào quang hợp trong phiến lá rồi đến các nơi cần sử dụng hoặc dự trữ (rễ, thân, củ…)
  • Đặc điểm: vận chuyển xuôi theo chiều trọng lực và có lực cản.
READ:  Xác định kế hoạch kinh doanh | Doanhnhan.edu.vn

1.2.2. Cấu tạo của mạch rây

Mạch rây gồm các tế bào sống là ống rây và tế bào kèm.

  • Hình thái cấu tạo:

    • Tế bào ống rây: là các tế bào chuyên hóa cao cho sự vận chuyển các chất với đặc điểm không nhân, ít bào quan, chất nguyên sinh còn lại là các sợi mảnh

    • Tế bào kèm: là các tế bào nằm cạnh tế bào ống rây với đặc điêm nhân to, nhiều ti thể, chất nguyên sinh đặc, không bào nhỏ

    • Cách sắp xếp của các tế bào ống rây và tế bào kèm

      • Các tế bào ống rây nối với nhau qua các bản rây tạo thành ống xuyên suất từ các tế bào quang hợp tới cơ quan dự trữ

      • Các tế bào kèm nằm sát, xung quanh các tế bào ống rây

Cấu tạo mạch rây

1.2.3. Thành phần của dịch mạch rây

 Chủ yếu là đường saccarozơ (chiếm 95%) và các chất khác như: các axít amin, hoocmon thực vật, một số hợp chất hữu cơ khác (như ATP), một số ion khoáng được sử dụng lại, đặc biệt rất nhiều kali.

1.2.4. Động lực của dòng mạch rây

 Động lực của dòng mạch rây là sự chênh lệch áp suất thẩm thấu giữa cơ quan nguồn (lá- nơi saccarozo được tạo thành) có áp suất thẩm thấu cao và cơ quan chứa (rễ, củ, quả – nơi saccarozo được dự trữ hoặc sử dụng) có áp suất thẩm thấu thấp

1.3. Sự lưu thông giữa mạch gỗ và mạch rây

Sự lưu thông giữa mạch gỗ và mạch rây

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Học tập