Di truyền liên kết với giới tính và di truyền ngoài nhân | Doanhnhan.edu.vn

Phương pháp giải bài tập về di truyền liên kết với giới tính

                3/1 → Kiểu gen : XA Xa   x    XA

                1/1 → Kiểu gen : XA Xa   x    Xa Y  ( tính trạng lặn xuất hiện ở 2 giới )

                                          Xa Xa    x    XA Y  ( tính trạng lặn xuất hiện ở cá thể XY )

Dạng 1: Bài toán thuận: Biết KH P, gen liên kết trên NST- GT → xác định kết quả phép lai

Ví dụ 1:

Phép lai giữa một chim hoàng yến ♂ màu vàng với một chim ♀ màu xanh sinh ra tất cả chim ♂ có màu xanh và tất cả chim ♀ có màu vàng. Hãy giải thích các kết quả này

Gợi ý trả lời:

Màu sắc lông là tính trạng liên kết với giới tính và giới ♂ là giới đồng giao tử. Chúng ta thấy có sự khác biệt về kiểu hình giữa giới ♂ và giới ♀ cho thấy có sự liên kết với giới tính. Vì tất cả các cá thể của mỗi giới giống nhau về kiểu hình nên bố mẹ không thể là dị hợp tử. Ta lập phép lai theo cách thông thường (A: xanh; a: vàng):

READ:  Quy luật địa đới và quy luật phi địa đới | Doanhnhan.edu.vn

XAXA (xanh)            x                   XaY (vàng)

                XAXa, XAY (tất cả xanh)

Trong trường hợp này thì cả chim trống và chim mái đều có màu xanh, vì chim ♀ con là XAXa và chim ♂ con là XAY. Kết quả này không phù hợp với kết quả thực tiễn. Do vậy có thể có sai lầm khi chúng ta đã cho rằng giới ♀ là giới đồng giao tử. Vì giới ♂ là giới đồng giao tử nên phép lai bây giờ sẽ là

ZAW (♀ xanh)         x             ZaZa (♂ vàng)

       ZaW (♀ vàng)   :  ZAZA (♂ xanh)

Dạng 2: Bài toán nghịch: Biết KH P, gen liên kết trên NST-GT và kết quả phép lai → XĐ KG P

Ví dụ 2:

  Ở 1 giống gà, các gen XĐ lông trắng và lông sọc vằn nằm trên NST X. Tính trạng sọc vằn là trội so với tính trạng lông trắng. Tại 1 trại gà khi lai gà mái trắng với gà trống sọc vằn thu đc đời con bộ lông sọc vằn ở cả gà mái và gà trống. Sau đó, người ta lai những cá thể thu được từ phép lai trên với nhau và thu được 594 gà trống sọc vằn 607 gà mái trắng và sọc vằn. Xác định KG bố mẹ và con cái thế hệ thứ 1 và 2?

Gợi ý trả lời:

Quy ước        

READ:  Dòng điện trong chất khí | Doanhnhan.edu.vn

A sọc vằn > a lông trắng.Gà trống có KG XX, gà mái có KG XY.

Gà trống sọc vằn có KG XAXA hoặc XAXa

Gà mái lông trắng có KG XaY

F1 thu đc toàn bộ gà có lông sọc vằn → Ptc

P :                    XAXA               x                  XaY

                           XA                                  Xa,Y

F1:                               XAXa  :   XAY

F1 x F1 :          XAXa                 x             XAY

GF1:                       XA,Xa                             XA,Y

F2:                  XAXA :  XAXa  :   XaY     :   XAY

Ví dụ 3:

Một thí nghiệm lai giữa ruồi giấm cái thân xám, mắt đỏ với ruồi giấm đực thân đen, mắt trắng thu được toàn bộ ruồi F1 thân xám, mắt đỏ. Cho F1 giao phối ngẫu nhiên thu được F2 phân li theo tỉ lệ:

Ruồi cái: 75%  thân xám, mắt đỏ: 25% thân đen,mắt đỏ

Ruồi đực: 37,5% thân xám, mắt đỏ: 37,5% thân xám, mắt trắng :12,5%  thân đen, mắt đỏ:12,5%  thân đen, mắt trắng

Biện luận để xác định quy luật di truyền chi phối các tính trạng trên. Viết kiểu gen của F1. Biết rằng mỗi gen quy định một tính trạng?

READ:  Bảo quản thịt, trứng, sữa và cá | Doanhnhan.edu.vn

Gợi ý trả lời:

  • Xét tính trạng màu sắc thân: Biểu hiện ở đực và cái như nhau ⇒ gen quy định tính trạng nằm trên NST thường.

Mặt khác ở F2: thân xám: thân đen = 3/4: 1/4 ⇒ tuân theo quy luật phân li, trội hoàn toàn.

Quy ước alen A: xám; alen a: đen

  • Xét tính trạng màu mắt: Ở F2: mắt đỏ: mắt trắng = 3:1, tính trạng mắt trắng chỉ có ở giới đực ⇒ tính trạng màu mắt do gen quy định nằm trên NST giới tính X ⇒ tuân theo quy luật di truyền liên kết với giới tính (trội hoàn toàn)⇒ tỉ lệ phân li ở F2: 1/2 ♀mắt đỏ: 1/4 ♂ mắt đỏ :1/4 ♂ mắt trắng

Quy ước alen B: mắt đỏ; alen b: mắt trắng

  • Kiểu gen của F1 là: AaXBXb; AaXBY
  • Xét tỉ lệ phân li của tính trạng màu sắc thân và tính trạng màu mắt ở F2: (3/4 thân xám: 1/4 thân đen)(1/2 ♀ mắt đỏ: 1/4 ♂ mắt đỏ: 1/4 đực mắt trắng) phù hợp với kết quả thí nghiệm ⇒ hai tính trạng này di truyền tuân theo quy luật phân li độc lập

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Học tập