Buổi học cuối cùng – An-phông-xơ Đô-đê | Doanhnhan.edu.vn

1.1. Tìm hiểu chung

a. Tác giả

  • An-phông-xơ Đô-đê (1840 – 1897)
  • Nhà văn hiện thực lỗi lạc của nước Pháp nửa cuối thế kỉ XIX.
  • Tác giả của nhiều tập truyện nổi tiếng.
  • Văn chương của ông nhẹ nhàng, trong sáng, diễn tả cảm động những nỗi đâu và tình thương, đặc biệt la tình yêu quê hương, đất nước.
  • Là tác giả của nhiều tập truyện ngắn nổi tiếng: “Một thời niên thiếu”, “Những cuộc phiêu lưu kỳ diệu của Tactaranh ở Taraxcông“…

b. Tác phẩm

  • Bối cảnh
    • Truyện lấy bối cảnh từ một biến cố lịch sử
      • Sau cuộc chiến tranh Pháp – Phổ năm 1870 – 1871, nước Pháp thua trận, phải cắt vùng Andát và Loren (2 vùng tiếp giáp với Phổ) cho Phổ (Đức)
      • Các trường ở đây bị buộc phải học tiếng Đức.
  • Nhan đề
    • Tác phẩm phần nào hé lộ cho độc giả biết nội dung chính của tác phẩm.
      • Đây là buổi học tiếng Pháp cuối cùng của người dân Pháp

→ Chính vì thế mà xuyên suốt tác phẩm là những tâm sự của người dân vốn là xứ sở của loại rượu vang nổi tiếng này. 

  • Thể loại: Truyện ngắn
  • Phương thưc biểu đạt
    • Tự sự
    • Kể kết hợp với miêu tả.
  • Nội dung: Truyện viết về buổi học cuối cùng bằng tiếng Pháp ở một trường làng thuộc vùng An-dát.
  • Tóm tắt

    • Như thường lệ, buổi sáng hôm ấy cậu bé Phrăng đến lớp học, trên đường đi cậu thấy có rất nhiều sự khác lạ so với mọi hôm, cả khi vào trường cũng vậy, sân trường bỗng dưng yên ắng như một ngày chủ nhật.

    • Bước vào lớp cậu càng ngạc nhiên hơn vì thấy mọi người im phăng phắc, thầy Ha-men ăn mặc rất trang trọng, trong lớp lại còn có cả các cụ già cùng đến học. Qua lời nói xúc động của thầy giáo, cậu mới hiểu rằng hôm nay là buổi học cuối cùng bằng tiếng Pháp.

    • Phrăng vô cùng ân hận vì sự ham chơi trước đây của mình, xấu hổ vì mình đã không đọc được bài như mong muốn. Thầy Ha-men nói về vẻ đẹp của tiếng Pháp về sự quý giá của tiếng nói dân tộc, ai nấy đều xúc động thiêng liêng… Cuối buổi học thầy giáo Ha-men viêt lên bảng dòng chữ “Nước Pháp muôn năm”.

  • Bố cục: Chia làm 3 phần
    • Phần 1. Từ đầu …”vắng mặt con“: Trước khi diễn ra buổi học cuối cùng.
    • Phần 2. Tiếp theo…”cuối cùng này“: Diễn biến buổi học cuối cùng.
    • Phần 3. Còn lại: Cảnh kết thúc buổi học cuối cùng.
READ:  Silic và hợp chất của silic | Doanhnhan.edu.vn

1.2. Đọc – hiểu văn bản

a. Nhân vật Phrăng

* Quang cảnh hôm diễn ra buổi học cuối cùng

  • Trên đường đến trường: nhiều người đứng trước bảng dán cáo thị.

→ Khác lạ

  • Ở trường
    • Mọi sự bình lặng y như một buổi sáng chủ nhật.
    • Lớp học trang trọng, thầy Ha-men dịu dàng, mặc đẹp hơn mọi ngày, mọi người trong làng đều đi học với vẻ buồn rầu.

→ Yên tĩnh, trang nghiêm, khác thường.

⇒ Phrăng ngạc nhiên, dường như báo hiệu một cái gì nghiêm trọng, khác thường.

* Diễn biến tâm trạng của Phrăng

  • Thái độ đối với việc học tiếng Pháp
    • Định trốn học và rong chơi ngoài đồng nội.
    • Cưỡng lại được, vội vã đến trường
    • Phrăng choáng váng, sững sờ, hiểu ra nguyên nhân của sự khác lạ, tiếc nuối ân hận vì sự lười nhác học tập, ham chơi của mình.
    • Xấu hổ và tự giận mình không chịu học các qui tắc phân từ.
    • Chăm chú nghe giảng, kinh ngạc thấy mình hiểu bài đến thế.

→ Từ lơ là đến thiết tha, lo lắng cho việc học.

* Thái độ với thầy Ha-men

  • Lẻn vào chỗ ngồi, đỏ mặt tía tai khi thấy thầy cầm thước. 
  • Nhận ra giọng nói của thầy thật dịu dàng.
  • Thấy tội nghiệp cho thầy
  • Hiểu được lời khuyên của thầy
  • Chưa bao giờ thấy thầy lớn lao đến thế.

→ Nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm lí sâu sắc

⇒ Từ sợ hãi, thân thiết, quý trọng thầy.

READ:  Sự nở vì nhiệt của vật rắn | Doanhnhan.edu.vn

⇒ Phrăng là cậu bé hồn nhiên, chân thật, biết lẽ phải, yêu tiếng nói dân tộc, quý trọng và biết ơn thầy.

b. Thầy giáo Ha-men

* Trang phục

  • Mặc chiếc áo rơ-đanh-gốt màu xanh lục
  • Đội mũ bằng lụa đen thêu

→ Trang phục rất trang trọng mà thầy chỉ mặc vào những ngày đại lễ thể hiện ý nghĩa vô cùng quan trọng của buổi học cuối cùng.

* Thái độ đôi với học sinh

  • Rất mực ân cần, dịu dàng tha thiết, không quở trách như mọi ngày khi Phrăng đến muộn
  • Nhiệt tình truyền giảng bài học bằng cả tâm huyết của mình

→ Thầy muốn truyền thụ toàn bộ tri thức của mình, muốn đưa ngay toàn bộ tri thức vào học sinh trước khi ra đi.

* Những lời nói về việc học tiếng Pháp

  • Tâm niệm của Thầy: “Khi một dân tộc rơi vào vòng nô lệ, chừng nào họ vẫn giữ vững tiếng nói của mình thì chẳng khác gì nắm được chìa khoá ở chốn lao tù

→ Giữ được tiếng nói tức là giữ được linh hồn của dân tộc, không để kẻ địch đồng hoá, đó là vũ khí tốt nhất khi chưa thể đánh đuổi quân thù.

* Hành động, cử chỉ lúc buổi học kết thúc

  • Người tái nhợt, nghẹn ngào, không nói nên câu
  • Thầy dường như kiệt sức

→ Bao nhiêu tinh lực, tâm huyết thầy đã dồn hết cho buổi học cuối cùng.

  • Khuyên mọi người hãy yêu quý, giữ gìn ngôn ngữ của dân tộc
  • → Ca ngợi sự giàu đẹp của dân tộc.
  • Dằn mạnh và cố viết thật to dòng chữ: “NƯỚC PHÁP MUÔN NĂM“.
  • Đứng im, đầu dựa vào tường
READ:  Chuyên đề oxi - lưu huỳnh trong đề thi đại học | Doanhnhan.edu.vn

→ Thể hiện sự đau đớn dữ dội về tinh thần.

⇒ Thầy đã thắp lên ngọn lửa yêu nước cháy bừng trong tim mọi người.

  • Tổng kết

    • Nghệ thuật

      • Lựa chọn nhân vật kể chuyện hợp lí: Người kể (ở ngôi thứ nhất) là một cậu bé.

      • Cách kể chân thực vì cậu là người trong cuộc – chứng kiến một cách đầy đủ buổi học cuối cùng.

      • Nghệ thuật khắc hoạ chân dung nhân vật (cả ngoại hình lẫn nội tâm) đều chính xác, tinh tế.

      • Miêu tả nhân vật qua ý nghĩ, tâm trạng.

      • Giọng kể tự nhiên, linh hoạt, ngôn ngữ vừa chính xác vừa mang tính biểu cảm cao.

    • Nội dung

      • Qua câu chuyện buổi học cuối cùng bằng tiếng Pháp ở vùng An-dát bị quân Phổ chiếm đóng, Phrăng hiện lên là một chú bé hiếu động, thông minh, nhạy cảm, có tình yêu chân thành với người thầy, yêu nước sâu sắc.

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Học tập